մ.թ.ա. 673-630 Պարույր Սկայորդու գահակալությունը
մ.թ.ա. 625 կամ 624 Պարույր Սկայորդու որդի Հրաչյա թագավորը ջախջախել է Ասորեստանի Նինվե քաղաքը պաշարած Մարաստանի Կվաքսարեա թագավորին
մ.թ.ա. 640-620 Սարդուրի Գ-ի գահակալությունը
մ.թ.ա. 617-609 Ռուսա Գ-ի գահակալությունը
մ.թ.ա. 585-550 Աժդահակի գահակալությունը Մարաստանում
մ.թ.ա. 585-550 Հայերի պայքարը Մարաստանի դեմ
մ.թ.ա. 570-560 Երվանդ Սակավակյացի գահակալությունը
մ.թ.ա. 560-535 Տիգրան Երվանդյանի գահակալությունը
մ.թ.ա. 553-550 Տիգրան Երվանդյանի և Կյուրոս զորավարի պատերազմը Մարաստանի դեմ
մ.թ.ա. 550 Մարաստանի կործանումը
մ.թ.ա. 550 Աքեմենյան պետության հիմնադրումը
մ.թ.ա. 538 կամ 537 Հայկական զորքերի մասնակցությունը Նոր Բաբելոնիայի դեմ Կյուրոս II Մեծի հաղթական պատերազմին և Բաբելոնի գրավմանը
մ.թ.ա. 522-521 Հայերի ապստամբությունը Աքեմենյան տերության դեմ
մ.թ.ա. 401-400 Տասը հազար հույն վարձկան զորքի նահանջը Հայաստանի վրայով
մ.թ.ա. 334 Ալեքսանդր Մակեդոնացու արշավանքը Պարսկաստան
մ.թ.ա. 331 Գավգամելայի ճակատամարտ
մ.թ.ա. 331 Աքեմենյան Պարսկաստանի կործանումը
մ.թ.ա. 330-ից 4-րդ դարի վերջ Երվանդ Գ-ի գահակալությունը
մ.թ.ա. 320-ական Ալեքսանդր Մակեդոնացու Մեմնոն զորավարի ներխուժումը Հայաստան և նրա ջախջախումը հայերի կողմից
մ.թ.ա. 312 Սելևկյան պետության հիմնադրումը
մ.թ.ա. 4-րդ դարի երկրորդ կես Արմավիրը հայոց մայրաքաղաք
մ.թ.ա. 3-րդ դարի կես Ծոփքի ու Կոմմագենեի կուսակալ Սամոս (Շամ) Երվանդականի հռչակումը ինքնուրույն թագավոր
մ.թ.ա. 249-248 Պարթևական թագավորության հիմնադրումը
մ.թ.ա. 240-220 Արշամը (Արսամես) Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ հայկական պետության թագավոր
մ.թ.ա. 220-215 Աբդիսարեսի գահակալությունը Ծոփքում
մ.թ.ա. 215-201 Քսերքսեսի գահակալությունը Ծոփքում
մ.թ.ա. 220 Սելևկյան գերիշխանության հաստատումը Մեծ Հայքում և Ծոփքում
մ.թ.ա. 220-201 Քսերքսեսը Ծոփքի և Կոմմագենեի միացյալ հայկական պետության թագավոր
մ.թ.ա. 220-200 Երվանդ Դ Վերջինը Հայաստանի թագավոր, Երվանդաշատ քաղաքի հիմնադրումը

11-16 Վոնոն Արշակունիու գահակալությունը Մեծ Հայքում
18-34 Պոնտոսի Պոլեմոն թագավորի որդի Զենոն-Արտաշեսի գահակալությունը Մեծ Հայքում
34-35 Պարթևաց Արտավան Գ-ի թագավորի որդի Արշակ Ա-ն Մեծ Հայքի թագավոր
35-37 Իբերիայի Փարսման թագավորի եղբայր Միհրդատը Մեծ Հայքի թագավոր
37 Հռոմա-պարթևական պայմանագիրը և Հայաստանի տարածքային կորուստները
47-51 Միհրդատը կրկին Մեծ Հայքի թագավոր
51-54 Փարսմանի որդի Հռադամիզդը Մեծ Հայքի թագավոր
52 Հայ-պարթևական համաձայնությունը, Տրդատ Արշակունու գլխավորությամբ հայ-պարթևական զորքի մուտքը Հայաստան
54-63 Հայերի և պարթևների տասնամյա պատերազմը Հռոմի դեմ
55 Ծոփքի անջատումը Մեծ Հայքից և առանձին թագավորության հիմնադրումը
58-59 Կորբուլոնի արշավանքը Հայաստան և Արտաշատ մայրաքաղաքի ավերումն ու հրկիզումը, Տիգրանակերտի գրավումը
60-61 Հռոմի դրածո Տիգրան Զ-ն Մեծ Հայքի թագավոր, Տիգրանակերտի հռչակումը մայրաքաղաք
61 աշուն Պետոսի արշավանքը Հայաստան
62 Հռոմեական զորքի ծանր պարտությունը հայ-պարթևական ուժերից Հռանդեայում
64 Հռանդեայի պայմանագիր
66 Տրդատ Ա-ի թագադրության արարողությունը Հռոմում և վերադարձը Հայաստան
66-88 Տրդատ Ա-ի գահակալությունը
88-110 Սանատրուկի գահակալությունը, Մծուրք քաղաքի կառուցումը
110-113 Աշխադարը (Շիդար) Մեծ Հայքի թագավոր
117-144 Վաղարշ Ա-ի գահակալությունը, Վաղարշապատ քաղաքի կառուցումը
144-161 Կոմմագենեի Երվանդունիների արքայատան շառավիղ Սոհեմոսը Մեծ Հայքի թագավոր
161-163 Բակուր Արշակունին Մեծ Հայքի թագավոր
163 Արտաշատի գրավումը և ավերումը հռոմեացիների կողմից
164-186 Սոհեմոսը Մեծ Հայքի թագավոր երկրորդ անգամ
186-198 Վաղարշ Բ-ի Արշակունու գահակալությունը, հայ Արշակունիների ինքնուրույն արքայատան հիմնումը
198-216 Խոսրով Ա Մեծի գահակալությունը
215 Կարակալայի արշավանքը Ասորիք և Հայաստան, Խոսրով Ա Մեծի ձերբակալությունը, հայերի ապստամբությունը
217-252 Տրդատ Բ-ի գահակալությունը
234-345 Հայ ժողովրդի պայքարը Արտաշիր I-ի և Շապուհ I-ի դեմ
252-262 Արտավազդ Ե-ի գահակալությունը
253 Սասանյանները գրավել են Հայաստանը
261-293 Պարսկական տիրապետությունը Հայաստանի մեծագույն մասում
262-272 Որմիզդ I Սասանյանի գահակալությունը
272-279 Ներսեհ Սասանյան
279-287 Խոսրով Բի գահակալությունը
287-330 Տրդատ Գ Մեծի գահակալությունը
297 Հայկական զորամասերի օգնությամբ հռոմեացիները սոսկալի պարտության են մատնել պարսիկներին
298 Մծբինի հաշտության պայմանագիր
300 Հռիփսիմյան կույսերի նահատակումը
301 Հայաստանում քրիստոնեությանը տարածումը և ընդունումը
331-338 Խոսրով Գ Կոտակի գահակալությունը
337 Պարսկական զորքերի ներխուժումը Հայաստան և նրանց պարտությունը
338-350 Տիրանի գահակալությունը
350-368 Արշակ Բ-ի գահակալությունը, հայ ժողովրդի քաջարի պայքարը Սասանյան Պարսկաստանի ներխուժումների դեմ
352 Աշտիշատի ժողով
354 Աշտիշատի երկրորդ եկեղեցական ժողով
368-369 Փառանձեմ թագուհու գահակալությունը
370-374 Պապի գահակալությունը
371 Պարսկական զորաբանակի ջախջախումը Ձիրավի ճակատամարտում
374-378 Վարազդատի գահակալությունը
378-387 Արշակ Գ-ի գահակալությունը
385-387 Հայաստանի բաժանումը Պարսկաստանի և Հռոմի միջև
389-414 Վռամշապուհի գահակալությունը
405 Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից հայկական գրերի ստեղծումը
422-428 Արտաշես Գ Արշակունու գահակալությունը

790-826 Աշոտ Մսակեր Բագրատունին հայոց իշխան
816-837 Բաբեկի ապստամբությունը
826-851 Բագարատ Բագրատունին հայոց իշխանաց իշխան
826 Տարոնի իշխանության հիմնումը
850-852 Ժողովրդական ապստամբություն Խութեցի Հովնանի գլխավորությամբ
852-855 Սմբատ Բագրատունին (Խոստովանող) հայոց իշխան
855 Սմբատ Բագրատունին Բուղա ալ-Քաթիբի կողմից գերեվարումը և տեղափոխումը Սամառա[7]
855-862 Աշոտ Բագրատունին հայոց իշխան[8]
859 Աշոտ Բագրատունին խալիֆայությունից ստացել է հայոց իշխանաց իշխանի տիտղոսը
862 Խալիֆայի անունից ոստիկան Ալի իբն յահյա ալ-Արմանին Աշոտ Բագրատունուն ճանաչել է Հայոց իշխանաց իշխան[9]
862 Աշոտ Բագրատունին Հայաստանի, Վրաստանի և Աղվանքի գերակա իշխան[10]
863 Աբասը ջախջախել է Ջահհաֆին[11]
874 Աշոտ Բագրատունու դուստր Մարիամ իշխանուհին Սևանա կղզում հիմնել է Ս. Աստվածածին և Ս. Առաքելոց եկեղեցիները[12]
884-885 Աշոտ Ա թագադրումը «Թագավոր հայոց և վրաց», Բագրատունյաց թագավորության հաստատումը Հայաստանում
885-895 Թոնդրակյան շարժման սկզբնավորումը
890-914 Սմբատ Ա-ի գահակալությունը
893 Դվինի երկրաշարժ[13]
894 Դողսի ճակատամարտ
898 Թուղխ գետի ափին Սմբատ Ա-ի գլխավորած զորքերը պարտություն են կրել Ահմադից[14]
903 Սմբատ Ա-ի և Յուսուֆի միջև հաշտության պայմանագրի կնքումը[15]
908 Գագիկ Արծրունին թագ է ստացել Յուսուֆից[16]
908 Վասպուրականի անջատումը Բագրատունիների թագավորությունից և Արծրունիների թագավորության հիմնադրումը
909 ապրիլ Յուսուֆի ներխուժումը Սյունիք[17]
910 Նիգ գավառի Ձկնավաճառ վայրում տեղի ունեցած ճակատամարտում Սմբատի պարտությունը Յուսուֆից[18]
914 Յուսուֆը գլխատել է Սմբատ Ա-ին[19]
915 Յուսուֆը կրկին թագ է ուղարկել Գագիկ Արծրունուն[20]
914-929 Աշոտ Բ Երկաթի գահակալությունը
925 Սևանի ճակատամարտը, արաբական զորավար Բեշիրի զորքի ջախջախումը
929-953 Աբաս Բագրատունու գահակալությունը
953-977 Աշոտ Գ Ողորմածի գահակալությունը
961 Անին Հայաստանի մայրաքաղաք
963-1065 Կարսի (Վանանդի) թագավորությունը
964 Աշոտ Ողորմածը հիմնել է Անիի պարիսպների առաջին գիծը, որը կոչվել է «Աշոտաշեն»[21]
966 Խոսրովանույշ թագուհին հիմնել է Սանահինի վանքը
966-1118 Կյուրիկյանների (Լոռու կամ Տաշիր-Զորագետի) թագավորությունը
966 Տարոնի միացումը Բյուզանդական կայսրությանը
972 Աշոտ Գ-ի օժանդակությամբ Տրդատը կառուցել է Արգինա ավանի մայր եկեղեցին[22]
976 Խոսրովանույշը կառուցել է Հաղբատավանքը
977-990 Սմբատ Բ-ի գահակալությունը, որը մինչ այդ եղել է հոր գահակիցը[23]
987-1170 Սյունիքի թագավորությունը
989 հոկտեմբերի 18 Ծումբի ճակատամարտ[24]
989 Սմբատը կառուցել է Անիի պարիսպների երկրորդ գիծը, որը կոչվել է «Սմբատաշեն պարիսպներ»[25]
989-1020 Գագիկ Ա-ի գահակալությունը
1000 Գագիկը կառուցել է Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին[26]
1001 Կատրանիդե թագուհու աջակցությամբ Տրդատը կառուցել է Անիի Մայր տաճարը[27]
1020-1041 Հովհաննես-Սմբատի գահակալությունը
1021 Վասպուրականի կցումը Բյուզանդիային
1042-1045 Գագիկ Բ-ի գահակալությունը
1045 Կոստանդին IX Մոնոմախոս կայսրը զենքի ուժով գրավել է Անին և Բագրատունյաց կենտրոնական թագավորությունը անկում է ապրել[28]
1047-1048 Սելջուկյան թուրքերի առաջին արշավանքները Հայաստան, Արծն քաղաքի կործանումը

1375-1424 Հայ իշխան Կոստանդինի փաստացի կառավարումը Կիլիկիայում
1385-1403 Լենկթեմուրի արշավանքները
1390-ական-1446 Գործել է Մեծոփա վանքի բարձրագույն դպրոցը
1410-1468 Հայաստանը կարակոյունլու թուրքմենների տիրապետության տակ
1441 Ամենայն հայոց կաթողիկոսության աթոռի վերահաստատումը Վաղարշապատում
1468-1502 Հայաստանը ակկոյունլու թուրքմենների տիրապետության տակ
1487 Օսմանյան թուրքերը նվաճել են Կիլիկյան Հայաստանը
1500-1704 Գործել է Բաղեշի Ամիրդոլու վանքի բարձրագույն տիպի դպրոցը
1512 Թուրք-իրանական պատերազմների սկիզբը
1512 Հայերեն առաջին գրքի տպագրումը Վենետիկում
1532-1555 Պարսկա-օսմանյան պատերազմները Հայաստանում
1540-ական Հայկական գաղութի հիմնումը Մադրասում
1547 Էջմիածնի առաջին ժողովը և Հայաստանի ազատագրության հարցի բարձրացումը
1555 Ամասիայի հաշտության պայմանագրի կնքումը Թուրքիայի և Իրանի միջև, Հայաստանի երրորդ բաժանումը
1567 Հայկական տպարանի հիմնումը Կոստանդնուպոլսում Աբգար դպիրի կողմից
1578-1590 Պարսկա-օսմանյան նոր պատերազմները Հայաստանում
1604 Հայերի բռնագաղթը Աբբաս I կողմից
1604-1603 Նոր Ջուղայի հիմնադրումը
1615 Հիմնադրվել է Սյունյանց Մեծ կամ Հարանց անապատի բարձրագույն դպրոցը
1635 Սուլթան Մուրադի արշավանքը, Երևանի գրավումը
1637 Սկսել է գործել Էջմիածնի բարձրագույն դպրոցը
1638 Հայկական տպարանի հիմնադրումը Նոր Ջուղայում
1639 Թուրքիայի և Պարսկաստանի միջև Կասրե Շիրինում հաշտության կնքումը, Հայաստանի չորրորդ բաժանումը
1667 Առևտրական պայմանագրի կնքումը Ռուսաստանի և Նոր Ջուղայի վաճառականական ընկերության միջև
1673 Հայկական տպարանի հիմնադրումը Մարսելում
1677 Էջմիածնի ժողովը Հակոբ Ջուղայեցու գլխավորությամբ
1680 Իսրայել Օրին մեկնել է Եվրոպա
1699 Իսրայել Օրին Հայաստանում, Անգեղակոթի ժողովը
1701 Իսրայել Օրու տեսակցությունը Պետրոս I հետ
1717 Մխիթար Սեբաստացին Սուրբ Ղազար կղզում հիմնել է Մխիթարյան միաբանությունը
1722-1730 Ազատագրական կռիվները Սյունիքում Դավիթ Բեկի և Մխիթար սպարապետի գլխավորությամբ
1722 Ռուսական զորքերի արշավանքը Պարսկաստան
1722 սեպտեմբերի 22 Հայ-վրացական զորքերի միավորումը Գանձակի մոտ՝ Չոլակ դաշտում
1724 Օսմանյան բանակի ներխուժումը Արևելյան Հայաստան
1724 նոյեմբերի 10 Պետրոս I հրամանագիրը հայ ժողովրդին իր հովանավորության տակ առնելու մասին
1725 փետրվար Օսմանյան 6 հազարանոց բանակի ոչնչացումը Վարանդայում
1725 Հայկական իշխանության ստեղծումը Սյունիքում
1727 Հալիձորի պաշտպանությունը, թուրքական բանակի պարտությունը
1728 Հայկական ապստամբության ղեկավարներ Դավիթ Բեկի և Եսայի Հասան-Ջալալյանի մահը
1735 Պարսկական զորքերի հաղթանակը օսմանցիների դեմ և պարսկական իշխանության վերահաստատումը Հարավային Կովկասում
1746 Աստրախանում հիմնադրվել է հայկական դատարան
1763 Մոզդոկում կազմավորվել է հայկական գաղթավայր
1769 Մովսես Սարաֆյանի մշակած՝ Հայաստանի ազատագրության ծրագիրը հանձնվել է ռուսական կառավարությանը
1770-1771 Մադրասի ազատագրական խմբակի ստեղծումը
1771 Հայաստանում (Էջմիածին) հիմնադրվել է առաջին տպարանը
1772 Հիմնադրվել է Մադրասի հայկական տպարանւ
1779 Հիմնադրվել է Նոր Նախիջևանի հայկական գաղթավայրը
1781 Պետերբուրգում Գրիգոր Խալդարյանի կողմից հիմնադրվել է Խալդարյանց տպարանը
1783 Հովսեփ Արղությանը և ովհաննես Լազարյանը ռուսական կառավարությանը ներկայացրին ռուս-հայկական դաշնագրության երկու նախագիծ
1794 Հայկական առաջին թերթի՝ «Ազդարար»-ի հրատարակումը Մադրասում
1795 Աղա Մահմեդ խան Կաջարի արշավանքն Հարավային Կովկաս, Թիֆլիսի գրավումը
1796 Ռուսական զորքերի արշավանքը Հարավային Կովկաս
1796 Աղա Մահմեդ խանի երկրորդ արշավանքը
1801 սեպտեմբերի 12 Ալեքսանդր I-ը հրովարտակով Արևելյան Վրաստանը միացրել է Ռուսաստանին, Վրաստանի հետ Ռուսաստանին միացվել են նաև Լոռին, Փամբակը, Ղազախը, Բորչալուն
1804-1813 Ռուս-պարսկական պատերազմը
1804 մայիս Ռուսական զորքերի Երևանյան առաջին արշավանքը
1805 մայիսի 14 Քյուրակչայի պայմանագիրը, Ղարաբաղի խանության միացումը Ռուսաստանին
1806-1812 Ռուս-թուրքական պատերազմը
1807 Արփաչայի ճակատամարտը ռուսական և թուրքական զորքերի միջև
1808 Ռուսական զորքերի Երևանյան երկրորդ արշավանքը
1808 Ռուսական զորքերը գրավել են Նախիջևանը
1811 Հիմնվել է Վիեննայի Մխիթարյան միաբանությունը
1812 Պետերբուրգում հիմնվել է Հովսեփ Հովհաննիսյանի տպարանը
1813 Գյուլիստանի հաշտության պայմանագիրը
1815 Մոսկվայում բացվել է Լազարյան ճեմարանը
1816 Աստրախանում լույս է տեսել «Արևելյան ծանուցմունք» շաբաթաթերթը՝ արևելահայ առաջին պարբերականը
1824 Թիֆլիսում բացվել է Ներսիսյան դպրոցը
1826-1828 Ռուս-պարսկական պատերազմը